Trong Kỳ họp thứ 6 sáng 28/11, Quốc hội tiếp tục thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản. Một vấn đề được đặc biệt chú ý là vụ việc bỏ cọc sau đấu giá, gây lũng đoạn thị trường.

Trong quá trình đóng góp ý kiến vào dự thảo luật, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) đã đề xuất cơ quan soạn thảo nghiên cứu rà soát và liệt kê các tài sản cần phải đấu giá, đồng thời kiểm tra xem dự thảo luật đã đầy đủ hay có chồng chéo với các luật chuyên ngành khác không.

Ông Hòa còn đặt ra câu hỏi về việc có những loại tài sản mới phát sinh trong cuộc sống mà chưa được ghi vào luật, liệu có nên đấu giá không. Ông đề xuất cân nhắc để Chính phủ quy định những tài sản mới phát sinh để tránh bỏ sót và đảm bảo việc báo giá riêng cho những tài sản đó.

Đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh về sự cần thiết của việc sửa đổi quy định liên quan đến tiền đặt trước và xử lý tiền đặt trước trong quá trình đấu giá tài sản. Ông nhấn mạnh rằng điều này là cần thiết để ngăn chặn việc lợi dụng tham gia đấu giá không vì mục đích đấu giá, mà thay vào đó là thông đồng và thỏa thuận để trả giá thấp, gây tổn thất cho ngân sách Nhà nước và tạo ra các hậu quả tiêu cực.

 Đề nghị xử lý hình sự với người trúng đấu giá rồi bỏ cọc

Ông Phạm Văn Hòa đã trình bày một số ví dụ về việc bỏ cọc sau khi đấu giá, gây "lũng đoạn thị trường, lu mờ hình ảnh của cuộc đấu giá" trong thời gian qua. Ông nhấn mạnh đến những sự kiện như vụ Tân Hoàng Minh bỏ cọc đất ở khu đô thị mới Thủ Thiêm, các cuộc đấu giá biển số xe ô tô, hay 3 mỏ cát ở Hà Nội.

Để chấm dứt tình trạng người trúng đấu giá bỏ cọc, ông Hòa đề xuất nâng mức đặt cọc cao hơn so với quy định hiện hành và áp dụng chế tài xử phạt vi phạm hành chính. Theo ông, những biện pháp này sẽ giữ được kỷ cương trong hoạt động đấu giá tài sản và ngăn chặn việc lợi dụng đấu giá vì mục đích khác ngoài việc đấu giá.

Ông Hòa cũng đề xuất công nhận kết quả của người trả giá cao thứ hai mà không cần tổ chức đấu giá lại, nhằm tránh tốn kém và thúc đẩy tính minh bạch.

Trong thảo luận, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn Long An) cũng đồng tình với ông Hòa về việc nâng mức đặt cọc cao có thể ảnh hưởng đến quyền tự do giao dịch và giảm tính cạnh tranh. Bà Dung đề xuất xử lý người trúng đấu giá không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau một thời gian nhất định và không có lý do bất khả kháng bằng cách phạt một số tiền ngoài việc mất tiền đặt cọc.

Bà Dung cũng lên án những tổ chức và cá nhân tham gia đấu giá với mục đích không tốt và đề xuất quy định rõ ràng hơn về xử phạt trong trường hợp người trúng đấu giá không hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Đặc biệt, bà Dung chú ý đến những cuộc đấu giá có biểu hiện bất thường, khi giá trả cao hơn giá khởi điểm đến 204 lần. Bà đề xuất thêm quy định về quyền của đấu giá viên hoặc người có tài sản đấu giá để dừng hoặc yêu cầu dừng cuộc đấu giá để xử lý các trường hợp nghi ngờ.

Trong cuộc thảo luận, đại biểu Nguyễn Duy Thanh từ đoàn Cà Mau đã đề xuất những quy định mới để giảm tình trạng bỏ cọc sau khi đấu giá. Hiện tại, theo luật, mức tiền đặt trước nằm trong khoảng từ 5% đến 20% giá khởi điểm (sau khi trúng đấu giá, tiền này chuyển thành tiền đặt cọc). Tuy nhiên, ông Thanh cho rằng nhiều trường hợp giá khởi điểm thấp, khiến người trúng đấu giá không cân nhắc quá nhiều khi bỏ cọc.

Ông Thanh đề xuất tách biệt giữa tiền đặt trước và tiền đặt cọc. Theo đó, tiền đặt cọc có thể là 20-30% giá trúng đấu giá, và người trúng đấu giá phải nộp ngay sau khi có kết quả trúng đấu giá. Nếu họ không nộp, kết quả sẽ bị hủy, và cuộc đấu giá tiếp tục.

Ông Thanh lý giải rằng việc tăng mức tiền đặt cọc lên đến hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng thay vì chỉ vài trăm triệu hoặc vài tỷ đồng sẽ khiến người trúng đấu giá thận trọng hơn khi bỏ giá.

Đại biểu này cũng đề xuất học hỏi kinh nghiệm quốc tế và bổ sung quy định cụ thể về xử lý hình sự đối với việc bỏ cọc đấu giá và có dấu hiệu thao túng, gây rối trật tự, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế. Ông Thanh nhấn mạnh rằng Bộ luật Hình sự cần phải điều chỉnh các hành vi tương ứng trong hoạt động đấu giá tài sản để tránh tình trạng thổi giá, phá giá, gây hậu quả lớn như những tình trạng đã xảy ra gần đây.

Tuy nhiên, ông Phạm Văn Thịnh từ đoàn Bắc Giang đưa ra quan điểm ngược lại. Ông cho rằng quan hệ giữa người trúng đấu giá và việc từ bỏ quyền mua tài sản là một quan hệ dân sự, và trong mọi trường hợp, cần tôn trọng và bảo vệ quyền được từ bỏ tài sản trúng đấu giá của họ. Thay vào đó, ông đề xuất điều chỉnh về mặt tiền đặt trước thay vì áp đặt các biện pháp xử lý hình sự.

Theo ông Thịnh, khi đấu giá theo hình thức trả giá lên nhiều vòng liên tục, khi nào giá bắt đầu đến mức gấp 2 lần giá khởi điểm ban đầu thì cho phép điều chỉnh giá đặt trước. Quy định như vậy sẽ phù hợp hơn với điều kiện thực tế.

Đại biểu cũng lưu ý, quy định về tiền đặt trước này chỉ nên đặt ra đối với tài sản Nhà nước mang ra đấu giá, không nên điều chỉnh đối với các tài sản khác.